Στάδια επαγγελματικής απόφασης
02 Αυγ 2024

Στάδια επαγγελματικής απόφασης

Όλη μας η ζωή είναι μια αλυσίδα αποφάσεων από τις οποίες άλλες είναι λιγότερο και άλλες περισσότερο σημαντικές, από το τι ώρα θα ξυπνήσουμε το πρωί, τι ώρα και πόσο θα μελετήσουμε, πως θα περάσουμε τον ελεύθερο χρόνο μας μέχρι τι εκπαίδευση και ποιό επάγγελμα θα ακολουθήσουμε.

Τι εννοούμε όμως με τον όρο “λήψη απόφασης”;

“Η διαδικασία λήψης απόφασης είναι η διαδικασία κατά την οποία το άτομο επιλέγει μεταξύ δύο ή περισσότερων εναλλακτικών για να λύσει κάποιο άμεσο ή μακροπρόθεσμο πρόβλημα ή για να εκμεταλλευτεί μια άμεση ευκαιρία. Η λήψη απόφασης λοιπόν είναι μια επιλογή που οδηγεί σε κάποιο αποτέλεσμα, δεν αναφέρεται συνεπώς μόνο στη διαδικασία αλλά και στο αποτέλεσμα αυτής.”

Η λήψη επαγγελματικών αποφάσεων αποτελεί μια σύνθετη διαδικασία με λογική ακολουθία αλλά και συναισθηματικές συνιστώσες. Ο κάθε άνθρωπος παίρνει αποφάσεις με τον δικό του, διαφορετικό τρόπο, ενώ το περιβάλλον του ενδέχεται να τον επηρεάσει. Οι στρατηγικές ή τρόποι λήψης αποφάσεων αναφέρονται στο πώς λειτουργεί το άτομο σε αυτή τη διαδικασία και αναδεικνύουν τη μέθοδο που ακολουθεί και το γνωστικό και συναισθηματικό του υπόβαθρο.

Πλέον η λήψη τους συνιστά μια ολοένα και δυσκολότερη διαδικασία για διάφορους λόγους. Από τη μια πλευρά, το μεγάλο εύρος των επαγγελματικών επιλογών και πληροφοριών δυσχεραίνουν τις επιλογές ενώ, από την άλλη πλευρά, το έλλειμμα στη αυτογνωσία, που παρατηρείται συχνά ιδίως στους εφήβους, εντείνει τις δυσκολίες. Η επαγγελματική αναποφασιστικότητα είναι συχνό φαινόμενο ενώ οι δυσκολίες στη λήψη αποφάσεων συνδέονται με γνωστικούς και συναισθηματικούς παράγοντες.

Όταν ένα άτομο επιλέγει την επαγγελματική του σταδιοδρομία, καλείται να πάρει μια σειρά από αποφάσεις, που θα καθορίσουν σε μεγάλο βαθμό και την αποτελεσματικότητα των επιλογών του. Οι παράγοντες που επηρεάζουν το άτοµο στη λήψη αποφάσεων έχουν γίνει αντικείμενο µελέτης από πολλούς ερευνητές. Μια λειτουργική οµαδοποίηση των παραγόντων αυτών είναι η ακόλουθη (∆ηµητρόπουλος, 2003˙ Goldstein & Hogarth, 1997˙ Rosenhead, 1996):

1. Προσωπικά χαρακτηριστικά

2. Περιβαλλοντικοί παράγοντες

3. Παράγοντες σχετικοί µε την απόφαση

Τι συμβαίνει στο ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα

Σύμφωνα με το εκπαιδευτικό σύστημα, όπως αυτό τουλάχιστο στα τελευταία χρόνια έχει διαμορφωθεί, ο Έλληνας μαθητής καλείται σε διάφορες βαθμίδες της εκπαίδευσης να πάρει κάποια απόφαση αρχικά γενικότατης και στη συνέχεια περισσότερο καθορισμένης κατεύθυνσης.

Έτσι διακρίνονται τέσσερα περίπου στάδια που σχετίζονται με την επαγγελματική κατεύθυνση του μαθητή. Το πρώτο σημαντικό σημείο ή στάδιο απόφασης βρίσκεται στη γ’ τάξη του γυμνασίου. Με αυτή την απόφαση ο μαθητής κάνει μια γενικότατη επιλογή τόσο εκπαιδευτικής όσο και επαγγελματικής κατεύθυνσης. Καλείται δηλαδή, να επιλέξει μεταξύ γενικού και τεχνικού – επαγγελματικού λυκείου. Στο σημείο αυτό όμως γίνονται αρκετές κριτικές επισημάνσεις.

Και συγκεκριμένα: Ο μαθητής στην ηλικία των 14-15 ετών είναι υποχρεωμένος να προγραμματίσει κατά κάποιο τρόπο το μέλλον του και να πάρει μια απόφαση, σε μια ηλικία κατά την οποία το άτομο θεωρείται γενικά ακόμη ανώριμο. Σε αυτή τη φάση, το ίδιο το παιδί πολύ λίγο συμμετέχει ορθολογιστικά σ’ αυτόν τον αρχικό προγραμματισμό και δεν προβαίνει ελεύθερα και αβίαστα στην απόφαση που υποτίθεται ότι παίρνει. Η επιλογή αυτή αντικατοπτρίζει τις επιθυμίες κυρίως των γονέων ή τις επιδράσεις άλλων παραγόντων.

Υπάρχουν ορισμένες προϋποθέσεις οι οποίες είναι απαραίτητες για να είναι δυνατή η λήψη τέτοιων αποφάσεων. Μια τέτοια προϋπόθεση, είναι η ύπαρξη νοητικής και συναισθηματικής ωριμότητας. «Η νοητική ωριμότητα είναι απαραίτητη γιατί κατά τη διαδικασία λήψεως αποφάσεως απαιτείται ένας λογικός συνδυασμός δεδομένων, μια λογική αλληλουχία σταδίων, μια εκτίμηση και αξιολόγηση καταστάσεων, ιδιοτήτων, χαρακτηριστικών, πραγμάτων, προσώπων, και εαυτού.

Η συναισθηματική ωριμότητα είναι απαραίτητη, γιατί σπάνια ένα συναισθηματικά ανώριμο άτομο είναι σε θέση να πάρει συνετή απόφαση σ’ οποιονδήποτε τομέα. Αυτό το άτομο συνήθως μετατρέπει την απόφαση σε συναισθηματική αντίδραση, ενώ η συνετή απόφαση είναι μια λογική ενέργεια. Ένα συνετό μάλιστα άτομο αποφεύγει να πάρει σημαντικές αποφάσεις όταν βρίσκεται σε κατάσταση συναισθηματικής εντάσεως» (Δημητρόπουλος 1994α, 117).

Το δεύτερο στάδιο ή χρονικό σημείο απόφασης του μαθητή σχετίζεται με μια ειδικότερη επιλογή εκπαιδευτικής – επαγγελματικής κατεύθυνσης. Μπορεί να υποστηριχτεί ότι είναι μια προέκταση της πρώτης, αλλά γίνεται σε στενότερα πλαίσια, γιατί ο μαθητής βρίσκεται 14 ήδη μέσα σε μια εκπαιδευτική κατεύθυνση, είτε τη γενική είτε την τεχνική – επαγγελματική.

Ο μαθητής της α ‘ τάξης του γενικού λυκείου έχει να πάρει διπλή απόφαση: αν θα συνεχίσει σπουδές μετά το λύκειο, και ανεξάρτητα απ’ αυτό, ποια κατεύθυνση θα επιδιώξει ν’ ακολουθήσει, αφού τελειώσει την α ‘ τάξη. Με το τέλος της α ‘ τάξης της τεχνικής – επαγγελματικής σχολής, ο μαθητής πρέπει να επιλέξει ποια από τις ειδικότητες που προσφέρονται θα ακολουθήσει.

Το τρίτο στάδιο σχετίζεται με την αποφοίτησή του από το λύκειο. Αναφέρεται στο ότι ο μαθητής καλείται να επιλέξει τη σχολή την οποία θέλει να ακολουθήσει ή, αλλιώς, να συνεχίσει σε μη δημόσια ιδρύματα ή να προχωρήσει στην αγορά εργασίας.

Το τέταρτο στάδιο είναι αυτονόητο ότι αφορά λιγότερο αριθμό ατόμων και σχετίζεται με την απόφαση επιλογής μιας μορφής συγκεκριμένης εργασίας. Με την επιλογή εργασίας το άτομο επιλέγει τον ειδικότερο τομέα που θέλει ν’ ακολουθήσει μέσα σε ένα γενικό επαγγελματικό πλαίσιο (Δημητρόπουλος 1982). Π.χ. ο δικηγόρος που μπορεί να επιλέξει ελεύθερο επάγγελμα, δικαστικό κλάδο, διπλωματικό κλάδο, ιδιωτικό τομέα ως σύμβουλος επιχειρήσεων, εταιρειών κ.λπ.

Πως όμως θα αποφασίσει σωστα;

Μέσα από τη συμβουλευτική διαδικασία για την επαγγελματική σταδιοδρομία, το άτομο αποσαφηνίζει και κατανοεί τον τρόπο που λαμβάνει αποφάσεις έχοντας συνειδητοποιήσει ή/και αποκτήσει νέες χρήσιμες πληροφορίες για τον εαυτό του, τις ικανότητες, τα ενδιαφέροντα, τις αξίες και τα προσωπικά του χαρακτηριστικά, με τη χρήση των κατάλληλων εργαλείων σύμφωνα πάντοτε και με το στάδιο που κάθε φορά η διαδικασία βρίσκεται.

Οι δεξιότητες που συνειδητοποιούνται ή/και οι νέες δεξιότητες που αποκτώνται θα αξιοποιηθούν κατά τη λήψη της επαγγελματικής απόφασης αφότου διερευνηθούν οι εναλλακτικές κατευθύνσεις σύμφωνα με την εκπαίδευση, την κατάρτιση, την εμπειρία ή/και το δίκτυο γνωριμιών που το άτομο διαθέτει.

Αν βρήκατε χρήσιμο το άρθρο αυτό, τότε μπορεί να σας ενδιαφέρει κι αυτό ΕΔΩ

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ Μ.Ε. “ΕΡΕΙΣΜΑ”

  • Πατρόκλου 25, Λαμία – 2231307114

Βρείτε μας & ακολουθήστε μας:

Instagram

Youtube

Facebook

Twitter

Tik Tok

#teamereisma