Η έκφυλη βία
04 Μαρ 2024

Η έμφυλη βία

Η έμφυλη βία είναι ένα καθημερινό, παγκόσμιο φαινόμενο, που πλήττει στη συντριπτική πλειοψηφία γυναίκες και νεαρά κορίτσια, αλλά και ΛΟΑΤΚΙ+ άτομα.

Οι γυναίκες πρέπει να μιλάνε, να μη φοβούνται∙ όλοι είμαστε δίπλα σε αυτές τις γυναίκες. Κανένας άνθρωπος δεν έχει το δικαίωμα να παράγει βία σε όποια μορφή και αν είναι αυτή, είτε λεκτική είτε σωματική. Η έμπνευσή μου για αυτή την αφίσα ήταν όλες αυτές οι γυναίκες που έχουν δολοφονηθεί και έχουν κακοποιηθεί από τους άνδρες τους. Το σπασμένο γυαλί συμβολίζει την ψυχή της γυναίκας και τα τραύματά της γιατί ένα κομμάτι γυαλί ακόμη κι αν ξανακολλήσει πάντα θα φαίνονται οι ρωγμές του. Επίσης, στην αφίσα βλέπουμε ένα χέρι που είναι του άνδρα και ουσιαστικά κρατάει στο χέρι του την ψυχή και το σώμα της γυναίκας του. Προσπάθησα με την αφίσα αυτή να παρακινήσω τις γυναίκες που κακοποιούνται να μιλήσουν γιατί μπορούν και είμαστε μαζί τους.

                                                                                                        Βαλεντίνα Δ. – μαθήτρια Γ’ Γυμνασίου

Με αυτό το καταπληκτικό σκίτσο και τα λόγια τα οποία περιγράφουν τον τρόπο σκέψης που οδήγησαν την Βαλεντίνα σε αυτή την δημιουργία, θέλουμε να ξεκινήσουμε το σημερινό μας άρθρο…

Η έμφυλη βία είναι ένα καθημερινό, παγκόσμιο φαινόμενο, που πλήττει στη συντριπτική πλειοψηφία γυναίκες και νεαρά κορίτσια, αλλά και ΛΟΑΤΚΙ+ άτομα. Περιλαμβάνει οποιαδήποτε επιβλαβή πράξη, κατά της αξιοπρέπειας και της ακεραιότητας όσων την υφίστανται. Μπορεί να τελεστεί τόσο σε ιδιωτικό όσο και σε δημόσιο χώρο (σπίτι, εργασία, Μέσα Μαζικής Μεταφοράς κλπ), στρεφόμενη εναντίον της θέλησης του ατόμου.

Διακρίνεται από τις άλλες μορφές βίας καθώς πηγάζει από την ιστορικά διαπιστωμένη ανισότητα στις σχέσεις κοινωνικής ισχύος/εξουσίας μεταξύ ανδρών και γυναικών, η οποία οδήγησε στην κυριαρχία των ανδρών επί των γυναικών και στις διακρίσεις σε βάρος τους.

Σύμφωνα με τους διεθνώς αναγνωρισμένους ορισμούς της έμφυλης βίας (GBVIMS), οι  βασικοί τύποι της είναι τέσσερις: Σεξουαλική, Σωματική, Ψυχολογική και Οικονομική βία. Αξίζει πάντως να επισημανθεί ότι τα τοπικά και εθνικά νομικά συστήματα μπορούν να ορίζουν διαφορετικά ή/και να έχουν κι άλλες νομικά αναγνωρισμένες μορφές έμφυλης βίας (Gender Based Violence).

Η έμφυλη βία σε όλες της τις μορφές συνιστά ποινικό αδίκημα, συγκεκριμένα κακουργηματική πράξη και τιμωρείται από την ελληνική νομοθεσία. Με την επικύρωση της Σύμβασης της Κωνσταντινούπολης από την Ελλάδα από το 2018, αποτυπώνονται πλέον και ποινικοποιούνται μορφές έμφυλης και ενδοοικογενειακής βίας, που ως τώρα δεν αναγνωρίζονταν νομικά ως τέτοιες (όπως το stalking, η οικονομική βία κι ο εξαναγκαστικός γάμος.

Πηγή: https://diotima.org.gr/orologies/#1549451541139-55ac7278-00ae )

Οι σωματικές βλάβες, η ψυχική και συναισθηματική βλάβη, οι επιπλοκές στην εγκυμοσύνη, τα σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα, ακόμη και ο θάνατος, είναι μερικές μόνο από τις συνέπειές της. Οι επιπτώσεις της όμως, είναι έντονες στην ψυχική και συναισθηματική υγεία του θύματος, καθώς συνήθως θυμώνει και θεωρεί υπεύθυνο τον ίδιο του τον εαυτό. 

Οι ψυχολογικές επιπτώσεις επίσης, παρατηρούνται με τη διαταραχή μετατραυματικού στρες (PTSD) το οποίο χαρακτηρίζεται από αυξημένη διέγερση, διαταραχή του ύπνου, φόβο που σχετίζεται με το κρεβάτι, ευερεθιστότητα, θυμό, επιθετικότητα, εχθρότητα. 

Άλλη μία συνέπεια είναι η κατάθλιψη και πιο συγκεκριμένα:

– ο “λήθαργος”

– οι αυτοκτονικές τάσεις, που οδηγούν σε απόπειρες

– διαταραχή του ύπνου

– κοινωνική αγχώδης διαταραχή

– διατροφικές διαταραχές 

– δυσκολίες

– απώλεια αυτοσεβασμού κι αυτοεκτίμησης και νοσηρές στρατηγικές αντιμετώπισης όπως η επικίνδυνη σεξουαλική συμπεριφορά, κάπνισμα, κατάχρηση οινοπνευματωδών και ναρκωτικών ουσιών. 

Δεν λείπουν όμως και οι συνέπειες στην κοινωνικότητα, αφού συχνά όσες γυναίκες έχουν υποστεί έμφυλη βία, κατηγορούνται οι ίδιες για όσα τους συνέβησαν, στιγματίζονται, απομονώνονται και απορρίπτονται από το κοινωνικό τους περιβάλλον, χάνουν την κοινωνική λειτουργικότητά τους. Πολλές φορές οι συνέπειες αφορούν και τα παιδιά τους, αφού, πέρα από τις επιπτώσεις στο ίδιο το άτομο, η ύπαρξη βίας επηρεάζει και το εμπλεκόμενο περιβάλλον του ατόμου που έχει υποστεί έμφυλη βία.

Πώς εκδηλώνεται η έμφυλη βία;

Σπρώξιμο, χαστούκια, τράβηγμα από τα μαλλιά, χτυπήματα με τα χέρια ή άλλα αντικείμενα σε όλο το σώμα (ή σε σημεία του σώματος, που πολλές φορές, δεν είναι εμφανή για να μην προκαλούνται αντιδράσεις), το κάψιμο σημείων του σώματος, το πνίξιμο, οι επιθέσεις με χημικά, φωνές, καβγάδες, απειλές και εξυβρίσεις που φτάνουν ως το λεκτικό εξευτελισμό, κατηγορίες, μομφές, επίρριψη ευθυνών για την κακοποιητική συμπεριφορά στο θύμα, συνεχείς επικρίσεις, λεκτική υποβάθμιση και υπονόμευση της αυτοπεποίθησης, είναι μερικά παραδείγματα.

Ακόμη, συχνά παρατηρείται η απαγόρευση, η παρεμπόδιση του δικαιώματος στην εργασία, ο έλεγχος των περιουσιακών στοιχείων, ο  αποκλεισμός από οικονομικούς πόρους και η στέρηση του θύματος από αναγκαία εισοδήματα για την κάλυψη των βασικών του αναγκών.

Μιλώντας με αριθμούς, η έμφυλη βία παρά το γεγονός ότι είναι πια καθημερινό φαινόμενο, παραμένει αόρατο, καθώς το ποσοστό καταγγελιών είναι μικρό. 

Σύμφωνα με έρευνα που έχει διεξαχθεί παγκοσμίως, για τη βία κατά των γυναικών (FRA, 2014), με τη συμμετοχή πάνω από 42.000 γυναικών, ηλικίας από 18 έως 74 ετών, από 28 κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης: 

  • 1 στις 3 γυναίκες έχει υποστεί σωματική βία από την ηλικία των 15 ετών και άνω
  • 1 στις 2 γυναίκες έχει βιώσει ψυχολογική βία από τον σύντροφό της
  • 1 στις 8 γυναίκες έχουν υποστεί οικονομική βία από το σύντροφό τους
  • 1 στις 10 γυναίκες έχει βιώσει σεξουαλική βία από την ηλικία των 15 ετών κι άνω
  • 1 στις 20 γυναίκες έχει πέσει θύμα βιασμού
  • 1 στις 3 γυναίκες έχει παρενοχληθεί σεξουαλικά στον χώρο εργασίας
  • 1 στις 5 νεαρές γυναίκες, μεταξύ 18-29 ετών, έχει παρενοχληθεί σεξουαλικά στο διαδίκτυο
  • 1 στις 5 γυναίκες έχει βιώσει stalking
  • 50 γυναίκες χάνουν τη ζωή τους κάθε εβδομάδα λόγω της ενδοοικογενειακής βίας.

Τα ποσοστά στην Ελλάδα σοκάρουν

Σύμφωνα με τα στοιχεία που βλέπουν το φως της δημοσιότητας σχετικά με την βία σε βάρος των γυναικών, μία στις τρεις γυναίκες στην Ελλάδα έχει υποστεί κάποιας μορφής βία από συντροφικό της πρόσωπο. Ταυτόχρονα, τα στοιχεία που καταγράφονται στην τέταρτη ετήσια έκθεση για τη βία κατά των γυναικών, της Γενικής Γραμματείας Ισότητας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων αποτυπώνουν τη συνεχιζόμενη αύξηση των γυναικών που πέφτουν θύματα ενδοοικογενειακής βίας.

Ειδικότερα, το 2021 σημειώθηκε ραγδαία αύξηση των καταγγελιών για άσκηση βίας, της τάξης του 72,9%. Έτσι, σε σχέση με το 2020 ο αριθμός των γυναικών που κατήγγειλαν ενδοοικογενειακή βία το 2022 στην αστυνομία υπερδιπλασιάστηκε, φτάνοντας σε ποσοστό το 137,6%, καθώς το 2020 4.264 γυναίκες είχαν προχωρήσει σε καταγγελία ενώ το 2022 ο αριθμός τους ανήλθε σε 10.131.

ΕΡΕΥΝΑ

Eίμαι θύμα βίας ή ξέρω θύμα βίας… Τι μπορώ να κάνω;

Αν είστε θύμα βίας, συζητήστε το με κάποιον που εμπιστεύεστε και κυρίως μην απομονώνεστε, μην κατηγορείτε τον εαυτό σας, μην αγνοείτε την παρενόχληση, σαν να μη συνέβη. Δεν φέρετε καμία ευθύνη γι’ αυτό που συνέβη ή συμβαίνει.

-Οργανώστε το δικό σας σχέδιο διαφυγής:

  • Προσπαθήστε να καταγράψετε τα περιστατικά έτσι ώστε να θυμάστε πότε, πού και τι συνέβη καθώς κι αν υπήρχαν μάρτυρες. 
  • Κρατήστε τυχόν επιστολές, ηλεκτρονικά μηνύματα, φωνητικά μηνύματα, ή φωτογραφίες από τον δράστη -ό,τι αποδεικτικά στοιχεία έχετε θα φανούν χρήσιμα.
  • Συγκεντρώστε σε ένα ασφαλές σημείο του σπιτιού τα απαραίτητα και τα πολύ προσωπικά σας είδη, για την περίπτωση που φύγετε από το σπίτι. 
  • Να έχετε συνεννοηθεί με κάποιον από το οικογενειακό ή το φιλικό σας περιβάλλον για μια συνθηματική λέξη ή φράση που θα μπορείτε, όταν ο δράστης είναι παρών, να χρησιμοποιήσετε στο τηλέφωνο, για να καταλάβει ότι βρίσκεστε σε κίνδυνο και να καλέσει βοήθεια.

-Αν είστε ανήλικοι ζητήστε βοήθεια από έναν ενήλικα και άτομο εμπιστοσύνης.  

-Αν γίνει ομαδική καταγγελία αυτή θα έχει άλλη βαρύτητα. 

-Βρείτε έναν/μια δικηγόρο που να εμπιστεύεστε και που μπορείτε να συμβουλευτείτε ανά πάσα ώρα και στιγμή. 

-Αν χρειαστεί, έχετε υπόψιν σας, ότι έχετε τη δυνατότητα να κάνετε ιατροδικαστική εξέταση για να αποδείξετε την κακοποίησή σας.

Για την ιατροδικαστική εξέταση, παραπέμπει στην Ιατροδικαστική Υπηρεσία είτε η Αστυνομία είτε ο Εισαγγελέας. Εάν υπάρχουν σωματικά τραύματα, να πάτε σ’ ένα εφημερεύον νοσοκομείο για εξέταση. Μη διστάσετε να δώσετε τα πραγματικά στοιχεία του συμβάντος.

-Εάν έχετε τραυματιστεί και δεν μπορείτε να μετακινηθείτε, καλέστε το 166 για να σας μεταφέρει. 

-Κατεβάστε την εφαρμογή “panic button” (κουμπί πανικού) που άμεσα θα δίνει τη δυνατότητα ειδοποίησης της Ελληνικής Αστυνομίας σε περίπτωση κινδύνου ή απειλής της ζωής ή της σωματικής ακεραιότητας του προσώπου που το χρησιμοποιεί. Στόχος του “panic button” είναι η άμεση παρέμβαση της Αστυνομίας όταν οι γυναίκες σε κίνδυνο πατούν το κουμπί. 

Η εφαρμογή εγκαθίσταται στο smartphone της δικαιούχου και μέσω αυτής μπορεί να ενημερώσει με ασφαλή και άμεσο τρόπο την Αστυνομία όταν νιώθει ότι απειλείται η σωματική ακεραιότητά της ή η ζωή της.

Συνολικά 466 γυναίκες διαθέτουν την εφαρμογή της ΕΛ.ΑΣ. , εκ των οποίων 48 το έχουν ήδη ενεργοποιήσει, από τον Μάρτιο έως τον Αύγουστο του 2023.

Δώσε το σήμα – αναγνώρισε το σήμα:

Σε εκφοβισμό, εμπορία ανθρώπων, ενδοοικογενειακή βία, απαγωγή, έμφυλη βία, κλπ. αυτό είναι το διεθνές σήμα για να ζητάμε ΒΟΗΘΕΙΑ- HELP ME.

Μοιραστείτε το για να ενημερώσετε τους ανθρώπους προκειμένου να αναγνωρίσουν ότι κάποια προσπαθεί να ζητήσει ΒΟΗΘΕΙΑ ή μπορεί να το χρησιμοποιήσει η ίδια:

ΣΤΑΣΕΙΣ με διακριτές κινήσεις:

1. η παλάμη σηκωμένη ανοιχτά ενωμένα δάχτυλα

2. φέρνουμε τον αντίχειρα εμπρός

3. κλείνουμε τα δάχτυλα πάνω στον αντίχειρα

ΓΡΑΜΜΗ SOS 15900

Τώρα, μπορείς να μιλήσεις και συ! Μη διστάσεις! Είμαστε κοντά σου, σε όλη την Ελλάδα.”

Η Γραμμή SOS 15900 είναι µια υπηρεσία εθνικής εµβέλειας που δίνει τη δυνατότητα στις γυναίκες θύµατα βίας ή σε τρίτα πρόσωπα να επικοινωνήσουν άµεσα µε ένα φορέα αντιµετώπισης της έµφυλης βίας. Τη γραμμή στελεχώνουν ψυχολόγοι και κοινωνιολόγοι που παρέχουν άμεση βοήθεια σε έκτακτα και επείγοντα περιστατικά βίας σε 24ωρη βάση, 365 µέρες το χρόνο.

Ταυτόχρονα υπάρχει δυνατότητα ηλεκτρονικής επικοινωνίας των γυναικών µέσω της διεύθυνσης e-mail: sos15900@isotita.gr

Επίσημος ιστότοπος κατά της βίας των γυναικών.

Η εκπαίδευση των παιδιών, ώστε να διαμορφώσουν χαρακτήρα μηδενικής ανοχής στη βία, είναι επιβλητική. Βασική προτεραιότητα της εκπαιδευτικής κοινότητας πρέπει να είναι η διαμόρφωση νέων υγιών κοινωνικών προτύπων που θα εξαλείψουν το φαινόμενο της έμφυλης βίας και της κακοποίησης σε κάθε κοινωνία. Ας ενεργοποιηθούμε όλοι μας, τώρα!

Αν βρήκες χρήσιμο το παραπάνω άρθρο, τότε δες κι αυτό ΕΔΩ. Θα ήθελες να αποκτήσεις κριτική σκέψη; 

Σας περιμένουμε να μας γνωρίσετε από κοντά…

• Πατρόκλου 25, Λαμία – 2231307114

• Λιανοκλάδι – 2231301107

Βρείτε μας & ακολουθήστε μας:

Facebook – https://www.facebook.com/ereismafront

Instagram – https://www.instagram.com/ereismafront_lamia/

Youtube – http://bit.ly/ereismayoutube

Twitter – @EreismaFront 

#teamereisma