Αυτονομία Ένας βασικός στόχος ανάπτυξης στην εφηβεία
25 Ιούλ 2024

Αυτονομία: Ένας βασικός στόχος ανάπτυξης στην εφηβεία

“Ο έφηβος για να ανοίξει τα φτερά του πρέπει να αφήσει την παιδική του ηλικία.” Αυτονομία: Ένας βασικός στόχος ανάπτυξης στην εφηβεία

Η ζωή μας είναι γεμάτη αλλαγές. Θετικές και αρνητικές, γεμάτη αποχωρισμούς και ξεκινήματα. Για να έρθει κάτι καινούριο στη ζωή μας όμως, πρέπει να έχει σταματήσει κάτι άλλο. Έτσι και ο νεαρός ενήλικας, για να ανοίξει τα φτερά του πρέπει να αφήσει πίσω την παιδική του ηλικία. Αυτή η σταδιακή διεργασία ανεξαρτητοποίησης από τα γονικά πρόσωπα τόσο σε επίπεδο συμπεριφοράς όσο και σε ψυχολογικό επίπεδο, ονομάζεται ψυχολογικός αποχωρισμός.

Αυτή η διεργασία  έχει ως αποτέλεσμα την διαμόρφωση μιας ξεχωριστής ατομικής ταυτότητας χωρίς όμως να διακόπτονται οι συναισθηματικοί δεσμοί με τους γονείς. Δηλαδή, το ζητούμενο εδώ είναι η δημιουργία μιας νέας σχέσης με τους γονείς, από μια διαφορετική πλέον θέση, αυτής του ενήλικα. Η σχέση αυτή είναι ισότιμη και προϋποθέτει την αυτονομία του εφήβου.

Ας δούμε όμως ποια όμως είναι τα χαρακτηριστικά ενός αυτόνομου ατόμου

1. Η Λειτουργική Ανεξαρτησία. Είναι δηλαδή, η ικανότητα του νέου να διαχειριστεί πρακτικά θέματα της καθημερινότητάς του χωρίς τη βοήθεια των γονέων. Για παράδειγμα, να μπορεί κάποιος να βάλει ένα πλυντήριο ή να ψωνίσει τα απαραίτητα από το σουπερμάρκετ, να μπορεί να αναλάβει την πληρωμή των λογαριασμών του, χωρίς την βοήθεια των γονέων .

2. Η Ανεξαρτησία των Στάσεων. Πρόκειται για τη διαφοροποίηση στάσεων, αξιών και πεποιθήσεων του νέου, από αυτές των γονιών του. Για παράδειγμα, να μπορεί να έχει διαφορετικά πολιτικά ή ιδεολογικά πιστεύω από τους γονείς του, όχι όμως αυτό να προέρχεται ως αντίδραση σε αυτούς.

3. Η Συναισθηματική Ανεξαρτησία. Αφορά την  αποδέσμευση του ατόμου από μια υπερβολική εγγύτητα, συναισθηματική στήριξη και επιδοκιμασία από τους γονείς. Το να μπορεί κάποιος να είναι χαρούμενος για μια προσωπική του επιτυχία χωρίς να χρειάζεται να συμφωνήσουν σε αυτό και οι γονείς του. 4. Η Ανεξαρτησία από Συγκρούσεις. Ταυτίζεται με την  αποδέσμευση του ατόμου από έντονα συναισθήματα θυμού, αδικίας, άγχους, εμπάθειας και δυσπιστίας από τους γονείς. Οι συγκρούσεις πολλές φορές σε αυτή τη σχέση είναι επώδυνες και αναπόφευκτες, η ικανότητα όμως του ατόμου να μπορεί να πάρει μια απόσταση από τη σχέση έτσι ώστε αυτά τα συναισθήματα να μην τον κατακλύζουν, είναι ένδειξη ανεξαρτησίας.

Τα παιδιά μεγαλώνοντας αντιλαμβάνονται σταδιακά την ανθρώπινη υπόσταση των γονέων τους και αυτό μπορεί να είναι επώδυνο και για τις δύο πλευρές, γιατί χάνεται μια εδραιωμένη -ίσως με πολύ κόπο- σχέση. Η ιδιότητα όμως της ζωής ν’ αλλάζει και να προχωράει, προς αποκατάσταση αυτής της απώλειας, φέρνει την ευκαιρία στους εμπλεκόμενους, να δημιουργήσουν μια τρυφερή, ισότιμη και ταυτόχρονα υποστηρικτική σχέση που θα διαρκέσει μια ζωή.

Ποιές είναι οι αλλαγές που συμβαίνουν όταν το παιδί εισέρχεται στην εφηβεία;

Ένας νέος κύκλος ζωής αρχίζει στην οικογένεια επειδή ο νέος/α προετοιμάζεται να αφήσει την οικογενειακή εστία, συνήθως λόγω σπουδών, αλλά και λόγω ενηλικίωσης.  
Οι έντονες αλλαγές των παιδιών, κατά την εφηβεία, πολλές φορές  διαταράσσουν κάθε σχέση μέσα στην οικογένεια. 

Αυτονομία: Ένας βασικός στόχος ανάπτυξης στην εφηβεία

1. Αναστάτωση λόγω επικείμενου αποχωρισμού
Από την μία μεριά, οι γονείς νιώθουν «προδομένοι» από την αυξανόμενη απομάκρυνση των παιδιών τους από αυτούς και από την άλλη, οι έφηβοι προτιμούν να παραπονιούνται για το ότι οι γονείς τους συμπεριφέρονται σαν παιδιά, παρά να έρθουν αντιμέτωποι με τους φόβους που σχετίζονται με τη φυγή τους από το σπίτι.

2. Αυτονόμηση παιδιών
Συχνά, κλονίζεται η εμπιστοσύνη ανάμεσα στους γονείς και τα παιδιά. Οι έφηβοι αισθάνονται πώς οι γονείς δεν κατανοούν την ανάγκη αυτονόμησής τους και ταυτόχρονα οι γονείς κυριεύονται από καχυποψία για το τι κάνουν οι έφηβοι στον προσωπικό τους χώρο.

Οι έφηβοι για να αποκτήσουν αυτονομία, χρειάζονται ενθάρρυνση ώστε να γίνουν σταδιακά πιο υπεύθυνοι για τις αποφάσεις τους, συνεχίζοντας παράλληλα να αισθάνονται την ασφάλεια της γονικής καθοδήγησης. Αυτονομία σημαίνει να έχουν μεγαλύτερο έλεγχο στις αποφάσεις που παίρνουν για τη ζωή τους και να μην είναι συναισθηματικά εξαρτημένοι από τους γονείς τους. 

Αποδεδειγμένα, οι έφηβοι από οικογένειες, στις οποίες η συμμετοχή τους στη λήψη αποφάσεων είναι περιορισμένη, έχουν την τάση να είναι περισσότερο εξαρτημένοι από τους γονείς και λιγότερο σίγουροι για τον εαυτό τους.

3. Διαφοροποίηση
Οι έφηβοι διευρύνουν την οικογένεια προτείνοντας νέες αξίες και ιδανικά. Επίσης, αρχίζουν να έχουν ενδιαφέροντα εκτός σπιτιού, στο σχολείο ή και με φίλους τους. Οι οικογένειες που διαταράσσονται σ’ αυτό το στάδιο μπορεί να μην είναι δεκτικές στις νέες αξίες, να απειλούνται από αυτές και να παγιδεύονται σε μία προηγούμενη οπτική και αντιμετώπιση των παιδιών τους. 

Συνεπώς, είτε ο έφηβος αποσύρεται από την εμπλοκή του σε άλλες σχέσεις ή δραστηριότητες που είναι απαραίτητη σ’ αυτό το εξελικτικό στάδιο, είτε οι γονείς βιώνουν έντονη σύγχυση από την αδυναμία τους να βελτιώσουν τις συνθήκες. 

Οι δυσκολίες στη διαδικασία διαφοροποίησης μπορεί να ενταθούν, όταν οι γονείς δεν παρέχουν την απαραίτητη στήριξη ή δεν είναι διαθέσιμοι και δεν υπάρχουν άλλοι ενήλικοι που να μπορούν να καθοδηγήσουν τους εφήβους. 

Κάτω από αυτές τις συνθήκες, οι γονείς είναι πιθανό να αντιδράσουν είτε με τον υπερβολικό έλεγχο των παιδιών τους, είτε με το να μην ασκούν κανέναν έλεγχο, καταφέρνοντας έτσι να τα δυσκολεύουν, αντί να τα βοηθούν.

Παιδιά χωρισμένων γονέων   
Η αλλαγή στη δομή της οικογένειας μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα τα όρια να μην είναι σαφή, καθώς και μια ισχυροποίηση των δεσμών ανάμεσα στους γονείς και τους εφήβους. Πολλές φορές, σ’ αυτές τις περιπτώσεις, οι έφηβοι μπορεί να αναλάβουν ενήλικους ρόλους στην προσπάθειά τους να αντικαταστήσουν τον απόντα γονέα και να στηρίξουν τον γονέα που έμεινε πίσω.

Το μυστικό της επιτυχίας
Το μυστικό της επιτυχίας για αυτό το στάδιο είναι η ευελιξία. Στις οικογένειες με εφήβους, οι γονείς πρέπει να θέτουν πιο ευέλικτα όρια, επειδή  δεν μπορούν πλέον να ασκούν απόλυτη εξουσία στη ζωή των παιδιών τους. 

Οι περισσότερες οικογένειες μετά από ένα αναμενόμενο επίπεδο σύγχυσης και αποδιοργάνωσης, είναι ικανές να αλλάξουν τους κανόνες και τα όριά τους και να αναδιοργανωθούν, προκειμένου να επιτρέψουν περισσότερη αυτονομία και ανεξαρτησία στους εφήβους. 

Οι γονείς, καθώς ανταποκρίνονται στις απαιτήσεις των εφήβων για μεγαλύτερη στήριξη και αυτονομία, μπορεί να έρθουν σε επαφή με παρόμοιες ανάγκες και αυτοί με τη σειρά τους να έχουν τα ίδια αιτήματα από τους δικούς τους γονείς ή από τη μεταξύ τους σχέση. 

Tέλος, η περίοδος της εφηβείας, για αρκετές οικογένειες μπορεί να αποβεί εποικοδομητική, αφού παρέχει μια δεύτερη ευκαιρία να σταθεροποιηθούν ή να διευρυνθούν νέοι ρόλοι.

Αν βρήκατε χρήσιμο το άρθρο αυτό, τότε μπορεί να σας ενδιαφέρει κι αυτό ΕΔΩ

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ Μ.Ε. “ΕΡΕΙΣΜΑ”

  • Πατρόκλου 25, Λαμία – 2231307114
  • Λιανοκλάδι

Βρείτε μας & ακολουθήστε μας:

Instagram

Youtube

Facebook

Twitter

Tik Tok

#teamereisma